Melanom

0
165

Melanom

Melanom je najozbiljniji tip raka kože, razvija se u melanocitima (ćelijama) koji proizvode pigment zadužen da na suncu potamni vašu kožu, melanin. Melanom se takođe može formirati na raznim mestima na telu, retko u unutrašnjim organima kao što su creva. Tačan uzrok nije jasan ali izlaganje ultraljubičastom (UV) zračenju sunčeve svetlosti ili lampi za sunčanje povećava rizik od razvoja melanoma. Ograničavanje izloženosti UV zračenju može pomoći u smanjenju rizika od melanoma.

Čini se da rizik od melanoma raste kod ljudi starijih od 50 godina, posebno kod žena. Poznavanje upozoravajućih znakova može pomoći da se otkriju i leče kancerogene promene pre nego što se rak proširi. Melanom se može uspešno lečiti ako se rano otkrije.

Melanom se može razviti bilo gde na telu. Najčešće se razvijaju u područjima koja su bila izložena suncu, kao što su leđa, noge, ruke i lice. On se mogže pojaviti u predelima koja nisu izložena suncu, stopala, dlanovi … ispod nokta. Na “neobičnim” – nestandardnim mestima, melanom se češće javlja kod osoba tamne boje kože.

Melanom se može pojaviti u sastavu postojećeg mladeža, kao novi mladež ili na mestima gde je koža potpuno normalna.

Skriveni melanom

Melanomi se mogu razviti u/na delovima tela koji su malo ili nimalo izloženi suncu, kao što su razmaci između nožnih prstiju, na dlanovima, tabanima, koži gčave ispod kose ili genitalijama. Oni se ponekad nazivaju skriveni jer se javljaju na mestima na kojima većina ljudi ne bi nikada proveravala. Kada se melanom pojavi kod ljudi sa tamnijom kožom, veća je verovatnoća da se pojavi u skrivenom području.

Melanom ispod nokta, akralno-lentiginalni melanom je redak oblik melanoma koji se može pojaviti ispod nokta. Može se naći na dlanovima ruku ili tabanima. Češći je kod crnaca i kod drugih ljudi sa jako pigmentiranom kožom.

Melanom u ustima, digestivnom traktu, mokraćnim putevima ili vagini, nastaje na sluznici nosa, usta, jednjaka, anusa, mokraćnih puteva i vagine. Melanom sluzokože je posebno teški otkriti jer se lako mogu zameniti u dijagnostici za druga daleko uobičajena stanja.

Melanom oka, okularni melanom, najčešće se javlja ispod beonjače. Može izazvati promene vida a dijagnostikuje se tokom pregleda.

Faktori rizika

Ako osoba ima manje pigmenta (melanina) u svojoj koži, znači da ima manju zaštitu od oštećenja UV zračenja. Ako ima plavu ili crvenu kosu, svetle oči.

Jedna ili više teških opeklina tokom sunčanja može povećati rizik od melanoma. Izloženost UV zračenju, koja dolazi od sunca ili veštačkoh izvora može povećati rizik od raka kože, uključujući melanom.

Ljudi koji žive bliže ekvatoru gde su sunčevi zraci direktniji primaju veće doze UV zračenja nego oni koji žive severnije/južnije. Pored toga, ako osoba živi na visokoj nadmorskoj visini, izložena je više UV zračenju.

Imati više od 50 običnih molova na vašem telu ukazuje na povećani rizik od melanoma. Neobična vrsta madeža povećava rizik od melanoma.

Porodična istorija melanoma je vrlo značajna. Ako je neki bliski srodnik, roditelj, dete ili brat/sestre imao melanom, povećavaju se šanse da se razvije melanom.

Oslabljeni imuni sistem takođe ima velikog uticaja. Ljudi sa oslabljenim imunološkim sistemom imaju povećan rizik od raka kože.

Lečenje

Melanom koji je na vreme dijagnostikovan ukloniće hirurg i pacijent će se računati kao izlečen. Linija sečenja mora da bude udaljena najmanje jedan milimetar od malignh ćelija.

Ako je tumor napredovao, pored hirurgije koja ga uklanja, ali uklanja i eventualno zahvaćene limfne čvorove, moraju se primeniti i druge metode lečenja, ili pre hirurške intervencije ili posle, ili oboje.

Hemoterapija koristi lekove za uništavanje ćelija raka. Može se primeniti intravenski, u obliku tableta ili oboje. Hemoterapija se takođe može dati u venu na ruci ili nozi u postupku koji se naziva izolirana perfuzija udova. Tokom ovog postupka lekovi za hemoterapiju putuju direktno u područje oko melanoma i ne utiču na druge delove vašeg tela.

Radioterapija koristi zrake velike snage, poput rendgenskih zraka. Nakon operativnog zahvata za uklanjanje limfnih čvorova može se preporučiti zračna terapija. Ponekad se koristi za ublažavanje simptoma koji se proširio na drugo područje tela.

*U okviru vaših napora da pojačate prevenciju, možete se upoznati i sa opštim stavovima o tumorima kože ili posetiti sajt plastičnog hirurga.